web analytics

Basisregels voor schrijven en kunst maken

Motivatie

Het begint allemaal met de motivatie om iets nieuws te maken. Deze motivatie is het begin en de drijvende kracht die tot handelen aanzet. Het idee of de associatie, of wat de aanleiding ook is, zijn op zichzelf nog niets. In gedachten is het gemakkelijk vele boeken schrijven en schilderijen schilderen. Pas als de motivatie wordt verbeeld en vorm krijgt in een context van ideeën en betekenissen ontstaat er iets nieuws.

Bij aanvang ligt alles nog open, het doek en papier zijn nog leeg. De oorspronkelijke motivatie is als een kompas in het maakproces. Onderweg doe je nieuwe indrukken op en verken je onontgonnen gebied. Het is de kunst om richting te houden, het kompas volgen en tegelijkertijd ontvankelijk zijn voor nieuwe invloeden en andere ideeën om desgewenst een zijweg in te slaan.

De noodzaak om iets te maken is geen geïsoleerd vaststaand gegeven. De uitvoering van een stappenplan zuigt alle lucht tussen de regels weg. In een procedure is weinig ruimte voor onverwachte invallen, nieuwe associaties en andere ideeën.

Basisregels

Toch zijn er wel regels denkbaar die het maakproces kunnen ondersteunen. Zo stelde Arnon Grunberg 7 basisregels voor het schrijven van een Voetnoot op. Deze basisregels lijken mij ook toepasbaar voor het schrijven van andere teksten en eveneens bruikbaar in het maakproces van beeldende kunst.

De 7 basisregels voor het schrijven van een Voetnoot van Arnon Grunberg:

  1. Vrijheid maakt het schrijven moeilijk. Beperkingen helpen de schrijver. De eerste beperking hebt u al binnen. De Voetnoot mag niet langer zijn dan 149 woorden. Nu wordt alles makkelijk.
  2. Wees eerlijk. Het particuliere is geen teveel aan eerlijkheid maar juist een gebrek eraan. Niets ontziende eerlijkheid is altijd universeel.
  3. Denk niet: wat zullen mijn ouders, kinderen, buren, collega’s, vrienden, minnaressen en minnaars denken. Schrijf alsof u verloren bent. U bent ook verloren. Dat is een opluchting.
  4. Schrijf, zelfs al schrijft u hierna nooit meer, alsof uw leven ervan afhangt. Dat doet het namelijk. Als niet, waarom schrijven?
  5. Verwar de dood niet met ernst. De belangrijkste reden om te lachten is de nabijheid van de dood.
  6. Neem de relativering serieus.
  7. Houd rekening met onverschilligheid en afwijzing, verwacht haat, hoop op liefde. Klaag niet. Schrijf verder.

7 basisregels voor het schrijven van een Voetnoot, Arnon Grunberg (Volkskrant, 26 april 2018).

Voor het maken van beeldende kunst schreef ik een aangepaste versie van de 7 basisregels:

  1. Zonder vrijheid geen kunst. Vrijheid is kiezen en elke keuze is ook een beperking. Net als het aantal woorden, zijn de afmetingen en de eigenschappen van het materiaal beperkend. Alles kan, tot op zekere hoogte.
  2. Wees oprecht in je motieven om iets te maken en in de uitvoering daarvan. Maak het niet mooier of lelijker dan het is. Een autonoom kunstwerk heeft genoeg aan zichzelf.
  3. Op de academie vroeg Eli Content mij: ‘Voor wie maak je dit? Voor je moeder?’ Denk tijdens het maakproces niet na over de mogelijke reacties van anderen. Je hebt niets te verliezen. Niets hoeft, alles kan. Dat is een opluchting.
  4. Maak kunst met overgave, zonder reserves. Als je niet weet waarom je iets maakt, maak het dan niet. Je bent verdwaald en verloren, volg het kompas van motivatie.
  5. Het gaat in kunst niet om gewichtigheid, eerder om gewichtloosheid. Dat wil niet zeggen dat kunst luchtig is.
  6. Het kunstwerk spreekt voor zich, laat het praten. Het is wat het is.
  7. Houd rekening met vooroordelen, desinteresse en afwijzing. Verwacht kritische reacties of helemaal geen reactie. Hoop op liefde. Klaag niet en ga verder met je werk.

De basisregels kunnen het schrijf- en creatieproces ondersteunen, maar zijn geen formule voor goede resultaten. De behoefte aan regels is een verlangen naar overzicht en controle. Slotregel: Vraag je af in hoeverre het nut van regels kan samengaan met autonome kunst.

Meer teksten over beeldende kunst

Meer Grunberg schrijftips op Schrijvenonline.org

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.