Landschappelijke ruimte

Het perspectivisch afbeelden van de wereld als landschap is een akt van bevrijding en verzelfstandiging van het individu, scherper gezegd: het is door één en dezelfde beweging dat het individu zich als autonoom subject poneert én de wereld als landschappelijke ruimte verschijnt.

Citaat uit Filosofie van het landschap van Ton Lemaire.

Plein air tekening met oliepastels op papier (Zuid Frankrijk, 2018):

oliepastel op papier, 2018

Zie ook: Op of onder de horizon https://hergens.net/op-of-onder-de-horizon/

Zie ook: In een wisselend decor https://hergens.net/in-een-wisselend-decor/

Op of onder de horizon

De vraag is of het landschap er nog is, als het lichaam er niet meer is?
Your body is your perspective‘, gebonden aan tijd en plaats.

Het landschappelijke is een vergezicht of een mistige overgang tussen hemel en aarde. Het – al of niet zijn – bevindt zich op de grens van de horizon, erop, eronder of erboven. Soms is er helemaal geen horizon en is het meer een kwestie van gesloten of open, gevangen of vrij zijn.

olieverf op geprepareerd papier, 50 x 70 cm. 2018.

Zie ook: Everything I see is round , masker kostuum: https://hergens.net/textiel-plus-signalement/

Zie ook: Une présence, er is deze boom, er was deze boom: https://hergens.net/category/une-presence/

Zie ook: Esse est percipi, zijn is waargenomen worden, Berkeley: https://hergens.net/how-charming-is-divine-philosophy/

Zie ook: In een wisselend decor, in another mind: https://hergens.net/in-een-wisselend-decor/

In een wisselend decor

Het gedicht Bos van Van Deel is een natuurbeschrijving, waarbij de buitenwereld wordt geobserveerd. Daarbij is de vraag wat die buitenwereld is, zonder de eigen observatie. Je bent een toeschouwer van het landschap waar je doorheen gaat.

Dit wisselend decor doet me denken aan another mind van Berkeley uit mijn vorige blog: https://hergens.net/how-charming-is-divine-philosophy

Bos
Zolang ik stil sta, is er niets
dat van dit bos iets anders maakt.
De bomen staan er of ze liggen
al bedekt door eigen blad. Als ik
er niet was, zou alles zo blijven,
met eeuwige morgenglans op kruinen,
licht dat zich aan zichzelf ontsteekt.
Maar ik ga door en waar niets brak
of achter werd gelaten, kraken nu
takken, in een wisselend decor.

T. Van Deel

Zie ook:
“De waarneming beweegt mee met de beschouwer. De ruimte is oneindig en de waarneming is beperkt. Van Gogh schrijft: ‘uren en uren (…) dat er eigenlijk niets is als die aarde – oneindig’ en ‘al is ’t nog zo groot op zichzelf, men weet slechts dat er is grond en lucht.’.”
Ongeziene landschap, Slechts grond en lucht: https://hergens.net/slechts-grond-en-lucht-2/

Zie ook:
“(…) als de momentopnamen van een veranderlijk landschap en een wisselende perceptie van dat landschap.”
Slechts grond en lucht, artist in residence Vincent van Gogh: https://hergens.net/slechts-grond-en-lucht-expositie/

Tekst artist in residence Van GoghHuis

Ter gelegenheid van de expositie en veiling in het Van GoghHuis schreef Stefan Voeten een tekst over het werk wat ik maakte tijdens mijn artist in residence bij het Vincent van GoghHuis:

Suzanne Scholten (mei 2015)
Het werk van Suzanne Scholten is geïnspireerd op een brief van Vincent van Gogh van 16 november 1883:

“Men voelt zo als men een tocht van uren en uren doet door de streek dat er eigenlijk niets is als die aarde – oneindig, die schimmel van koren of hei, die lucht oneindig. Paarden, mensen lijken dan als vlooien zo klein. Niets voelt men meer, al is ’t nog zo groot op zichzelf, men weet slechts dat er is grond en lucht.”

Suzanne Scholten borduurde hierop voort, en noemde haar expositie Slechts grond en lucht. Dit is goed terug te zien in haar hoofdwerk: een zwart witte inkttekening op groot formaat, waarin 560 figuren elk bestaan uit een onderdeel grond en een onderdeel lucht. Afzonderlijk doet elk figuur denken aan een hiëroglief, allemaal tezamen lijken de figuren een verband aan te gaan waarin ze inwisselbaar worden. Hierdoor wordt het ook abstract: wat grond is kan ook lucht zijn, en vice versa.
Deze combinatie van grond en lucht is ook terug te vinden in de textiele objecten die Scholten maakte, alsook in de plein air landschapsschilderingen die ze maakte van de omgeving van Zundert. In het werk Pannenhoef zien we zo’n momentopname, waardoor vooral de lucht en de grond een substantiële vorm krijgen. Hierdoor lijken er losse objecten door de ruimte te zweven, wat een vervreemdende indruk geeft. Tegelijkertijd geeft het geheel ook een gevoel van ordelijkheid, wat een enorme rust uitstraalt. Dit wordt versterkt doordat Scholten niet zoals Van Gogh felle contrasterende kleuren gebruikt om het landschap tot leven te brengen, maar eerder kiest voor zachte kleuren. Deze abstracte combinaties geeft een indruk van een oneindig landschap.

Stefan Voeten 06/2016

3 x plein air olie op doek